بردیا جهانی
این روزها که بحث احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران داغ است، دو موضوع قدیمی هم دوباره داغ شده است. یکی بستن تنگه هرمز و دیگری افزایش قیمت نفت در صورت حمله نظامی آمریکا. به موضوع اول که کاری نداریم چون عملاً اثبات شده که هیچگاه این عملی نمیشود و در حد تهدید توسط تندروهای داخلی میماند. اما درباره موضوع دوم:
سید احسان خاندوزی وزیر پیشین اقتصاد و سخنگوی اقتصادی دولت ابراهیم رئیسی گفته حمله به ایران قیمت نفت را به بالای ۹۰ دلار در هر بشکه میرساند. جالب اینکه این نظریه در دولت کنونی هم طرفدارانی دارد و حمیدرضا مقصودی مدیرکل اقتصاد کلان سازمان برنامهوبودجه در اظهارنظری عجیب در شبکه ایکس نوشته: «آیا خریداران نفت دنیا برای نفت بالاتر از ۵۰۰ دلار آمادهاند؟» چنین اظهارنظرهایی در شرایطی صورت میگیرد که هیچگاه پیشبینیهای مشابه در مورد افزایش قیمت نفت در صورت تحریم یا تهدید ایران تحقق نیافته است. چرا؟
باید بپذیریم که نفت ایران دیگر چندان اهمیتی برای دنیا ندارد. عمده نفت ایران را چین خریداری میکند؛ آن هم تعدادی از پالایشگاههای خصوصی چین که به دنبال نفت ارزان و با تخفیف هستند. زمانی نفت ایران علاوه بر چین به هند و اروپا صادر میشد و غیبت آن موجب نگرانی برخی کشورها میشد. اما اکنون اینگونه نیست. مدتهاست نفت ایران تحریم و حجم صادرات نفت ایران هم کم است و به دلیل تحریم، بهجز چین، مقصد مشخصی ندارد و بخشی از آن هم با نفت کشورهای دیگری همچون عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس مخلوط میشود. همچنین بهطورکلی اثرگذاری تحولات خاورمیانه روی قیمت نفت کم شده و حمله اسرائیل به غزه و جنگ دوازده روزه ایران و اسرائیل که بزرگترین تنشهای نظامی منطقه در دو دهه اخیر بود اثبات کرد که این اتفاقات تأثیر چندانی روی قیمت نفت ندارد. ضمن اینکه نفت ایران هم تأثیرگذاری چندانی در جهان ندارد و به همین دلیل این پیشبینیهای خوشبینانه را نباید باور کرد. هرچند که حتی اگر قیمت نفت هم رشد کند برای کشوری مثل ایران که نفت خود را با تخفیف بالا میفروشد چندان فایدهای نخواهد داشت.