پیام اخلاقی به صاحبان بنگاه ها

تعادل| فرشته فریادرس|
تخریب زیرساخت‌های صنعتی توسط دشمن، فراتر از یک آسیبِ اقتصادی، تلاشی هدفمند برای هدف گرفتنِ سفره مردم و ثروت بین‌نسلی ایران است؛ سناریویی که اکنون اقتصاد کشور را به لبه پرتگاه رکود و نااطمینانی کشانده است. هرچند با این وضعیت، دولت و ملت ایران با مدیریتِ هوشمندانه در تأمین کالاهای اساسی، از بروز کمبود در بحرانی‌ترین شرایط یک سده اخیر جلوگیری کرده‌اند، اما تداوم وضعیتِ سایه‌روشنِ «نه جنگ و نه صلح»، صنایع کشور را در غباری از بلاتکلیفی فرو برده است. در همین حال، رییس اتاق تهران در نشست ماهانه اتاق تهران با هشدار نسبت به تبعاتِ این ابهام استراتژیک، معتقد است که برای عبور از این گذرگاه تاریخی، تنها اتکا به تاب‌آوری سنتی کافی نیست و حاکمیت باید با بازنگری در تعاملاتِ مالی و بانکی و بهره‌گیری از مشورت بخش خصوصی، از فروپاشی زنجیره تولید و تعدیل نیرو جلوگیری کند. برخی از اعضای بخش خصوصی در واکنشی صریح به طرحِ مجلس درباره تنگه هرمز، خواستار توقف فوری بررسی این طرح شدند. فعالان اقتصادی با تبیینِ ظرفیت‌های بی‌نظیرِ این آبراه حیاتی برای شکستنِ سدِ تحریم‌ها، تأکید دارند که هرگونه تصمیم‌گیری درباره این دارایی ژئوپلیتیک باید مبتنی بر مطالعاتِ راهبردی و مشورت با بخش خصوصی انجام پذیرد، نه روندهای شتاب‌زده تقنینی.»
هشدار درباره بررسی طرح تنگه
در سی و نهمین نشست هیات نمایندگان اتاق تهران که با حضور فعالان بخش‌خصوصی و نمایندگان دولت برگزار شد، ضمن تبیین چالش‌هایی که بخش‌خصوصی در شرایط پساجنگ با آن مواجه است، بحث پیرامون تنگه هرمز مورد توجه فعالان اقتصادی قرار گرفت. در ابتدای این جلسه، سجاد غرقی عضو هیات نمایندگان اتاق تهران برای ایراد نخستین سخنان پیش از دستور پشت تریبون قرار گرفت. او جنگ 40 روزه اخیر را محور سخنان خود قرار داد و با بیان اینکه «در این شرایط ویژه و خطیر، فعالان اقتصادی و صاحبان کسب‌و‌کار و سرمایه، باید آخرین نفرات در جامعه باشند که اظهار ناامیدی و یأس می‌کنند»گفت: بخش‌خصوصی باید گفتمان و کارایی خود را برای تقویت و سازمان‌دهی منابع در اقتصاد ایران به کار گیرد و مانع تضعیف اراده‌ها شود. غرقی با این توضیح که «هر ابتکاری که سایه شوم جنگ و تحریم را از روی کشور بردارد، باید تقویت شود»، به مساله تنگه هرمز و موقعیت ویژه این آبراه بین‌المللی برای توسعه ایران اشاره کرد و افزود: تنگه هرمز یک دارایی گرانقدر برای ایران است و با مدل حکمرانی و بهبود آن، می‌توان علاوه بر تقویت اعتماد منطقه‌ای، از این موقعیت ژئوپلیتیک برای کاهش تحریم‌ها و جلوگیری از دست‌درازی‌های احتمالی در آینده به کشور، بهره برد.حسن فروزان‌فرد، رییس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران نیز به عنوان دومین سخنان پیش از دستور این جلسه به ظرفیت تنگه هرمز در بی‌اثر کردن مکانیزم‌های تحریم بین‌المللی اشاره کرد و گفت: امروز، باید خردمندانه از این ظرفیت و موقعیت ژئوپلتیک در تعاملات بین‌المللی استفاده کرد و با یک ساختار و حکمرانی ویژه از این فرصت کلیدی در جهت حفظ منافع کشور بهره برد. او تاکید کرد که با جمع‌آوری، انتشار و ارایه اطلاعات از این آبراه بین‌المللی می‌توان زمینه استفاده پایدار در جهت توسعه کشور را فراهم کرد. فروزان‌فرد با این توضیح که در کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران، پیرامون ظرفیت‌سازی از تنگه هرمز، مطالعات و بررسی‌هایی صورت گرفته است، تصریح کرد که در جلسات پیش‌روی کمیسیون با حضور صاحب‌نظران و اندیشمندان، راهکارهای پیشنهادی تبیین و در اختیار دولت قرار خواهد گرفت. در ادامه این جلسه، پیام باقری، عضو هیات نمایندگان اتاق تهران و عضو هیات رییسه اتاق ایران نیز، در سخنانی به موضوع تنگه هرمز اشاره کرد و با بیان اینکه در ارتباط با این آبراه بین‌المللی، طرحی در مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی است، افزود: اتاق ایران طی نامه‌ای رسمی به رییس مجلس، خواستار توقف رسیدگی و بررسی این طرح یا تبدیل آن به لایحه دولت با مشورت بخش خصوصی، شده است. وی همچنین یادآور شد که مرکز پژوهش‌های اتاق ایران نیز گزارش جامعی از رژیم حقوقی، قراردادی و اقتصادی آبراه‌های مشابه تنگه هرمز را تدوین کرده است که برای سیاست‌گذاران و فعالان بخش‌خصوصی قابل استفاده است. نمایندگان مجلس جزییات طرحی برای مدیریت هوشمند تنگه هرمز را منتشر کردند؛ که طبق این طرح دولت با همکاری نیروهای مسلح، عبور شناورها را کنترل کرده، از کشورهای متخاصم عوارض اخذ می‌کند و امکان پرداخت آن را با ارز دیجیتال فراهم می‌کند. هدف، تقویت امنیت و بهره‌برداری پایدار از این مسیر حیاتی عنوان شده است. «طرح مدیریت تنگه هرمز مشتمل بر چهار بخش اصلی است که به ترتیب شامل «امنیت کشتیرانی»، «دریافت عوارض آلاینده محیط‌زیستی»، «دریافت هزینه بابت خدمات راهنمایی» و «تشکیل صندوق توسعه و پیشرفت منطقه» می‌شود»، که در بخش اول این طرح، تمهیدات لازم برای تأمین امنیت تردد شناورها در تنگه هرمز پیش‌بینی شده است. همچنین بر اساس بخش‌های دوم و سوم، کشتی‌های عبوری ملزم به پرداخت عوارض زیست‌محیطی بابت آلایندگی‌های ایجاد شده و نیز هزینه خدمات راهنمایی دریایی خواهند بود. بخش چهارم طرح نیز به تأسیس صندوقی برای توسعه و پیشرفت منطقه اختصاص دارد که عواید حاصل از این محل صرفا در راستای پروژه‌های عمرانی و اقتصادی استان‌های جنوبی کشور هزینه خواهد شد. مرور جزییات طرح که کلیات آن در کمیسیون امنیت ملی به تصویب رسیده نشان می‌دهد که قانونگذار در تلاشی برای گذار از یک نقش سنتی در تنگه هرمز به یک نقش چندبعدی دانست؛ نقشی که امنیت، اقتصاد و مالیه را به ‌صورت همزمان در بر می‌گیرد.
بلاتکلیفی اقتصادی
در ادامه این نشست، رییس اتاق تهران در تحلیل وضعیت فعلی کشور، حملات اخیر به مراکز صنعتی و زیرساختی ایران را اقدامی غیرانسانی و جنایت جنگی قلمداد کرد.
وی با تأکید بر اینکه این مراکز هیچ کارکرد نظامی نداشته و صرفاً ثروت بین‌نسلی محسوب می‌شوند، تخریب آنها را نشان‌دهنده عزم دشمن برای هدف قرار دادن معیشت و رفاه عمومی دانست. به گفته وی، این اقدامات نه‌تنها به اقتصاد ایران، بلکه با افزایش نرخ تورم جهانی، به اقتصاد دنیا نیز ضربات جبران‌ناپذیری وارد کرده است. نجفی‌عرب شرایط کنونی را در صد سال گذشته بی‌سابقه خواند؛ چرا که کشور هم‌زمان با خصومت خارجی و تحریم‌های شدید مواجه است. با این حال، وی اذعان داشت که علیرغم این فشارها، با اتکا به وحدت ملی و مسوولیت‌پذیری دولت، از بروز کمبود در سبد مصرفی و انرژی مردم جلوگیری شده است. وی همچنین به یک نکته راهبردی اشاره کرد: کاهش بوروکراسی دولتی در شرایط جنگی، به اداره بهتر کشور کمک کرده که این امر می‌تواند درس بزرگی برای دوران عادی نیز باشد. رییس اتاق تهران وضعیت فعلی را «نه جنگ و نه صلح» و نوعی بلاتکلیفی آزاردهنده توصیف کرد که برنامه‌ریزی اقتصادی را برای بنگاه‌ها غیرممکن کرده است. رکود در بازارها، کاهش شدید دسترسی به مواد اولیه و عدم شفافیت در نرخ ارز، صنایع را در غبار ابهام قرار داده است.
در این میان، او از حاکمیت خواست تا برای ساماندهی اقتصاد ملی، از مشورت‌های نخبگان و بخش خصوصی بهره گیرد و اقدامات فوری برای تأمین مالی بنگاه‌ها انجام دهد. وی تأکید کرد که نظام مالیاتی، بانک‌ها و سازمان تأمین اجتماعی باید تعاملات خود را با فعالان اقتصادی بر اساس شرایط بحرانی جدید بازتعریف کنند .
پیام اخلاقی به صاحبان بنگاه
در پایان، نجفی‌عرب با رویکردی اخلاقی، از تمامی بنگاه‌های اقتصادی خواست تا در این شرایط جانکاه، از تعدیل نیرو پرهیز کنند. وی با تذکری درون‌خانوادگی، حفظ نیروی کار را اولویتی فراتر از حفظ منافع بنگاه دانست و گفت: شرایط سخت و جانکاه است؛ ولی بنگاه‌های بخش‌خصوصی یا دولتی نباید به محض بروز بحران به سمت تعدیل نیرو بروند. شرکت‌های بزرگ سال‌ها در این کشور کار کرده و منابعی در اختیار دارند. به بهانه حفظ سازمان یا صنایع نمی‌توان نان کارگران را برید. امروز وضعیت عادی نیست و همگی باید با نهایت دلسوزی و فداکاری از این شرایط عبور کنیم.
او در پایان با نگاهی امیدوارانه تأکید کرد که ایران با تکیه بر تجربه تاریخی خود در عبور از رنج‌ها، از این دوران سخت نیز عبور خواهد کرد و آینده روشن است.