گزارش میدانی از پروژهای که در اوج تحریم و سرمای زمستان، شبکه گاز شمالشرق را نجات داد؛ میدان گازی توس پس از ۲۲ سال از کشف آن، قبل از درگیر کردن مصرف خانگی با ناترازی گاز، وارد مدار بهرهبرداری شد.
در روزهایی که مصرف گاز در شمالشرق کشور به اوج خود رسیده بود و هر اختلالی میتوانست به قطعی گسترده منجر شود، گاز میدان «توس» بیسروصدا وارد شبکه شد.
حالا با افتتاح رسمی این میدان به فرمان رئیسجمهور، جزئیات پروژهای روشن میشود که به گفته مدیرانش، در زمانی نصف استاندارد جهانی، با تکیه بر توان داخلی و در شرایط تحریم به تولید رسید؛ پروژهای که بیش از آنکه یک افتتاح نمادین باشد، یک اقدام اضطراری و راهبردی بود.
میدان گازی مستقل توس، درست در نقطه صفر مرزی میان ایران و ترکمنستان قرار دارد و با ظرفیت مخزن درجای ۵۸ میلیارد متر مکعبی می تواند به تامین گاز مورد نیاز استانهای خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، گرگان، سمنان و مازندران کمک کند.
گاز ترش میدان گازی توس، از ۲۰ بهمن با ورود به مدار بهرهبرداری و قرار گرفتن در مسیر پالایش و شیرینسازی در پالایشگاه شهید هاشمنژاد توانست از درگیر کردن بخش خانگی این استانها با ناترازی و قطعی گاز جلوگیری کند اقدامی که درست سر وقت انجام گرفت.
توس درست زمانی وارد مدار شد که شبکه در شرایط بحرانی بود
مالک قنواتی، مدیر مهندسی و ساختمان شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، در حاشیه بازدید رسانهها از میدان گازی توس، نقش زمانی این پروژه را مهمترین ویژگی آن دانست و گفت: اگر تولید میدان توس چند هفته دیرتر انجام میشد، شبکه گاز شمالشرق کشور با چالش جدی مواجه میشد. این میدان درست در مقطعی وارد مدار شد که مصرف به اوج رسیده بود و هر منبع جدید گاز، حیاتی محسوب میشد.
وی با اشاره به وضعیت فعلی تولید توضیح داد: در حال حاضر حدود ۱.۵ میلیون مترمکعب گاز در روز از میدان توس تولید و وارد شبکه میشود. طبق برنامهریزی انجامشده، در سال آینده و با تکمیل چاههای بعدی، ظرفیت تولید به حدود ۵ میلیون مترمکعب در روز افزایش خواهد یافت.
قنواتی تأکید دارد که اهمیت توس فقط در عدد تولید خلاصه نمیشود، این میدان در ۵۰ کیلومتری پالایشگاه گاز شهید هاشمینژاد سرخس قرار دارد و از نظر موقعیت جغرافیایی، یکی از بهترین گزینهها برای تقویت خوراک این پالایشگاه و افزایش پایداری شبکه گاز شمالشرق کشور است.
توسعه توس در اوج تحریمها، با اتکای واقعی به داخل انجام شد
علیرضا شریعت، رئیس مهندسی پروژههای شرق کشور، در توضیح پیشینه و شرایط اجرای این پروژه، به چالشهایی اشاره کرد که به طور معمول در گزارشهای کوتاه خبری دیده نمیشود و گفت: میدان گازی توس یک میدان گرینفیلد است؛ یعنی هیچ زیرساختی در محل وجود نداشت. این میدان در سال ۱۳۸۲ کشف شد، اما توسعه آن سالها به دلایل مختلف از جمله بی نیازی کشور به بهره برداری از آن به تعویق افتاد تا اینکه از سال ۱۴۰۲ عملیات اجرایی آن بهطور جدی آغاز شد و ۲۰ بهمن امسال در مدار بهرهبرداری قرارگرفت.
به گفته وی، پروژه در سختترین شرایط بینالمللی اجرا شده است، این طرح درست در دورهای اجرا شد که محدودیتهای ناشی از تحریم به اوج خود رسیده بود. با این حال، بیش از ۹۰ درصد کالاها و تجهیزات مورد نیاز پروژه از داخل کشور تأمین شد. این موضوع یک شعار نیست؛ عدد و سند دارد.
شریعت اضافه کرد: امروز صنعت نفت ایران به مرحلهای رسیده که در پروژههایی از این جنس، وابستگی حیاتی به خارج وجود ندارد. از طراحی مهندسی گرفته تا اجرا و تأمین تجهیزات، همه با تکیه بر توان داخلی جلو رفت.
زمان اجرای پروژه را به نصف رساندیم
حامد معصومی، مجری طرح توسعه میدان گازی توس، با نگاهی مهمترین دستاورد پروژه میدان گازی توس را شکستن زمان دانست و اظهارداشت: اگر بخواهیم واقعبینانه صحبت کنیم، حداقل زمان استاندارد برای اجرای پروژهای با این ابعاد، حدود ۴۸ ماه است. اما ما توانستیم میدان توس را در زمانی نزدیک به نصف این مدت به تولید برسانیم و طی ۲۴ ماه در مدار بهرهبرداری قراردهیم.
وی درباره آغاز تولید زودهنگام توضیح داد: چاه توس–۱ با ظرفیت حدود یکونیم میلیون مترمکعب در روز، از ۳۰ دیماه وارد مدار تولید شد. این یعنی پیش از افتتاح رسمی، گاز میدان در عمل در خدمت شبکه قرار گرفته بود.
معصومی در حالی که عامل این موفقیت را تجربه انباشته مهندسان ایران میداند معتقد است: شرکت نفت مناطق مرکزی ایران تجربه بیش از ۲۰ سال کار در میادین مشابه را دارد. همین تجربه باعث شد بتوانیم تصمیمهای مهندسی خلاقانه بگیریم و از مسیرهای کوتاهتر اما ایمن به نتیجه برسیم.
۸۰ تا ۹۰ درصد تجهیزات پروژه، ساخت داخل است
حامد متین، سرپرست اجرایی پروژه میدان گازی توس، از زاویه دیگری به پروژه نگاه کرد؛ زاویه صنعت و سازندگان داخلی و ادامه داد: در این پروژه، حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد تجهیزات مورد استفاده، شامل اتصالات، تجهیزات برقی و ابزار دقیق، از تولیدکنندگان داخلی تأمین شده است.
وی تأکید کرد: این موضوع فقط بهخاطر تحریم نبوده، امروز بسیاری از تجهیزات داخلی از نظر کیفیت و قابلیت، کاملاً قابل رقابت با نمونههای خارجی هستند. صنعت نفت ایران به مرحلهای رسیده که خودکفایی در عمل اتفاق افتاده، نه فقط روی کاغذ.
پروژهای با ابعاد فنی سنگین و اثرگذاری ملی
طرح توسعه میدان گازی توس با سرمایهگذاری حدود ۱۲۰ میلیون یورو اجرا شده و شامل حفاری چهار حلقه چاه تا عمق متوسط ۳ هزار و ۷۰۰ متر، اجرای حدود ۷۰ هزار اینچقطر عملیات لولهکشی و جوشکاری، بیش از یکمیلیون و ۶۰۰ هزار مترمکعب خاکبرداری، ۴۰ هزار مترمکعب بتنریزی و ۳ هزار تن آرماتوربندی است.
این پروژه در دوره ساخت برای حدود یکهزار و ۲۰۰ نفر و در دوره بهرهبرداری برای ۱۸۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده و با ثبت ۲۸۰ هزار نفرساعت کار بدون حادثه جانی، از نظر ایمنی نیز عملکرد قابلتوجهی داشته است.
میدان گازی توس که در دهه فجر امسال با فرمان رئیسجمهور بهصورت رسمی افتتاح شد، حالا بهعنوان یکی از تکیهگاههای اصلی شبکه گاز شمالشرق کشور شناخته میشود؛ میدانی که نهتنها از قطعی گاز در زمستان جلوگیری کرد، بلکه نمونهای عینی از اجرای پروژههای راهبردی صنعت نفت با اتکا به توان داخلی در شرایط محدودیت و تحریم است.
منبع:ایرنا