جهش شکاف گازوئیل آسیا به بالای 70 دلار نشان میدهد بحران انرژی از نفت به سوخت رسیده است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، شکاف قیمتی گازوئیل آسیا در برابر نفت خام دبی به بالای 70 دلار در هر بشکه رسیده است؛ تحولی که از تشدید فشار بر بازار جهانی گازوئیل و فرآوردههای میانتقطیر حکایت دارد.
بر اساس دادههای بازار سنگاپور، شکاف قیمتی گازوئیل (Gasoil Crack Spread) در معاملات اخیر از مرز 70 دلار به ازای هر بشکه عبور کرده است. این شاخص که اختلاف قیمت گازوئیل با نفت خام را نشان میدهد، یکی از مهمترین معیارهای سنجش حاشیه سود پالایشگاهها و وضعیت عرضه و تقاضای فرآوردههای نفتی است.
روند صعودی این شاخص در ماههای اخیر شتاب گرفته است؛ بهطوری که شکاف قیمتی گازوئیل آسیا که در بخش عمدهای از سال گذشته در محدوده 20 تا 30 دلار قرار داشت، در ماههای اخیر به سطوح بالاتر از 50 دلار رسید و اکنون از 70 دلار عبور کرده است.
این جهش در حالی رخ داده که قیمت نفت خام با شدت کمتری افزایش یافته و نشان میدهد فشار اصلی در بازار انرژی در مقطع فعلی بیش از آنکه ناشی از کمبود نفت خام باشد، به محدودیت عرضه سوخت و فرآوردههای پالایشی مربوط است.
کاهش 80 درصدی جریان گازوئیل از تنگه هرمز
یکی از مهمترین عوامل تشدید فشار بر بازار گازوئیل، اختلال در جریان انتقال فرآوردههای نفتی از منطقه خلیج فارس عنوان شده است. بر اساس دادههای شرکت Kpler، جریان گازوئیل از طریق تنگه هرمز نسبت به سال گذشته حدود 80 درصد کاهش یافته است؛ افتی که تقریباً دو برابر کاهش 48 درصدی جریان نفت خام از این گذرگاه راهبردی است.
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان محسوب میشود و هرگونه اختلال در عبور فرآوردههای نفتی از این مسیر میتواند تأثیر قابل توجهی بر بازارهای گازوئیل در آسیا، اروپا و سایر مناطق داشته باشد.
پالایشگاههای روسیه نیز تحت فشار قرار گرفتند
در کنار محدودیتهای ایجادشده در مسیر تنگه هرمز، کاهش عرضه گازوئیل از روسیه نیز به تشدید فشار در بازار جهانی فرآوردهها کمک کرده است. حملات اوکراین به تأسیسات پالایشی روسیه موجب ایجاد اختلال در فعالیت برخی پالایشگاههای این کشور شده است. از سوی دیگر، ممنوعیت صادرات گازوئیل از سوی مسکو نیز عرضه این فرآورده در بازار جهانی را محدودتر کرده است.
همزمان، کاهش صادرات فرآوردههای نفتی چین نیز بر توازن بازار اثر گذاشته است. کاهش عرضه چین باعث شده برخی بازارها، بهویژه اروپا، برای تأمین نیاز خود وابستگی بیشتری به محمولههای گازوئیل و فرآوردههای پالایشی آمریکا پیدا کنند.
ذخایر گازوئیل پایینتر از میانگین 5 ساله
عامل مهم دیگر در تشدید شرایط بازار، وضعیت ذخایر جهانی گازوئیل است. موجودی این فرآورده در بازارهای مهم جهانی اکنون پایینتر از حداقل میانگین پنجساله قرار گرفته است. ترکیب کاهش ذخایر، اختلال در عرضه خلیج فارس، کاهش ظرفیت پالایشی روسیه و محدودیت صادرات فرآوردههای چین باعث شده است بازار گازوئیل نسبت به بازار نفت خام با کمبود محسوستری مواجه شود.
بر همین اساس، شکاف قیمتی گازوئیل در بازار آسیا به بیش از 70 دلار در هر بشکه رسیده و در آمریکا نیز شکاف قیمتی گازوئیل در هفتههای اخیر به محدوده 100 دلار نزدیک شده است.
کمبود اصلی بازار انرژی در بخش سوخت است
تحولات اخیر نشان میدهد در شرایط فعلی، افزایش قیمت فرآوردههای نفتی الزاماً با افزایش متناسب قیمت نفت خام همراه نیست. به عبارت دیگر، مشکل اصلی بازار جهانی انرژی در مقطع کنونی میتواند در بخش فرآوردههای پالایشی، بهویژه گازوئیل، متمرکز شده باشد.
عبور شکاف قیمتی گازوئیل آسیا از 70 دلار را میتوان نشانهای از فشار شدید عرضه در بازار سوخت دانست؛ فشاری که از منطقه خلیج فارس آغاز شده و با اختلال در پالایشگاههای روسیه، محدودیت صادرات چین و کاهش ذخایر جهانی، ابعاد گستردهتری پیدا کرده است.
در این شرایط، بازار جهانی بیش از آنکه با کمبود ماده خام یعنی نفت مواجه باشد، با محدودیت در تولید، انتقال و عرضه سوخت نهایی روبهرو است؛ مسئلهای که در صورت تداوم میتواند حاشیه سود پالایشگاهها و قیمت گازوئیل در بازارهای مختلف جهان را همچنان در سطوح بالا نگه دارد.