شرکت ملی نفت ایران با استفاده از سازوکار تعهد خرید آتی در قراردادهای تولید بار اول، به دنبال ایجاد بازار مطمئن برای محصولات فناورانه شرکت‌های دانش‌بنیان و تقویت توان تولید داخل است.
سید دادوش هاشمی گل‌سفیدی، مدیر پشتیبانی ساخت و تأمین کالای شرکت ملی نفت ایران در گفت‌وگو با خبرنگار شانا، با اشاره به برنامه‌های این شرکت برای توسعه ساخت داخل گفت: تجمیع نیازهای کالایی به‌عنوان یکی از راهبردهای اساسی این مدیریت دنبال می‌شود تا با ایجاد تقاضای پایدار، امکان برنامه‌ریزی برای تولید و تأمین تجهیزات مورد نیاز صنعت نفت فراهم شود.
وی افزود: در قراردادهای تولید بار اول، از ظرفیت سند همسان پیمان ساخت نوآورانه استفاده می‌شود که در آن، سازوکار تعهد خرید آتی محصول فناورانه تولید بار اول، مشروط به موفقیت در نمونه‌سازی و دریافت تأییدیه‌های لازم، پیش‌بینی شده است.
مدیر پشتیبانی ساخت و تأمین کالای شرکت ملی نفت ایران تأکید کرد: این سازوکار عملاً شرایط خرید تضمینی بخشی یا تمام نیازهای شرکت ملی نفت ایران از شرکت‌های دانش‌بنیان را فراهم می‌کند و می‌تواند به توسعه توان تولیدکنندگان داخلی در حوزه تجهیزات دارای فناوری پیچیده کمک کند.
هاشمی گل‌سفیدی با اشاره به محدودیت‌های مالی برخی سازندگان داخلی توضیح داد: شرکت‌های دانش‌بنیان در مواردی توان مالی لازم برای ایجاد خطوط تولید یا تولید نمونه در حجم موردنیاز را ندارند و ریسک بالای تولید بار اول نیز جذب سرمایه‌گذار را دشوار می‌کند؛ ازاین‌رو استفاده از ظرفیت‌های قانونی و قراردادی، تأمین مالی و ایجاد بازار برای محصولات داخلی اهمیت دارد.
وی ادامه داد: در کنار سازوکار تعهد خرید آتی، استفاده از ظرفیت‌های قانونی برای تأدیه پیش‌پرداخت تا ۵۰ درصد یا بیشتر در قراردادهای تولید بار اول و تعامل با تأمین‌کنندگان منابع مالی، ازجمله صندوق‌های پژوهش و فناوری غیردولتی، برای پشتیبانی از تولید در دستور کار قرار دارد.
مدیر پشتیبانی ساخت و تأمین کالای شرکت ملی نفت ایران همچنین تجمیع و فراهم‌کردن تقاضای پایدار برای برخی محصولات در زمان مناسب را از اقدام‌های مؤثر در تقویت سازندگان داخلی دانست و گفت: این رویکرد می‌تواند زمینه توسعه ظرفیت تولید و تأمین به‌موقع کالاهای مورد نیاز شرکت ملی نفت ایران را فراهم کند.
توسعه ساخت داخل و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان در صنعت نفت، در سال‌های اخیر با استفاده از ابزارهای قراردادی و قانونی مختلف دنبال شده است. در این مسیر، قراردادهای تولید بار اول با هدف فراهم‌کردن امکان طراحی، ساخت و تجاری‌سازی کالاها و تجهیزات فناورانه‌ای که پیش از این در داخل کشور تولید نشده‌اند، مورد توجه قرار گرفته‌اند.
سند همسان پیمان ساخت نوآورانه کالا (PDA) با هدف حمایت از تولید محصولات فناورانه و توسعه ساخت داخل، ۲۹ آذر ۱۴۰۴ ابلاغ شد. این سند برای شرکت‌های اصلی و فرعی تابع وزارت نفت لازم‌الاجراست و مبنای امضای قراردادهای ساخت بار اول کالاها و تجهیزات صنعتی و محصولات شیمیایی صنعتی در داخل کشور قرار گرفته است.
چهارچوب قراردادی مشخص برای همکاری شرکت‌های نفتی و سازندگان داخلی، امکان تعریف تعهدات طرفین، حمایت از مراحل نمونه‌سازی و پیش‌بینی خرید محصول پس از موفقیت در ارزیابی‌های فنی را فراهم کرده است. همچنین، استفاده از ظرفیت‌های قانونی تأمین مالی و پیش‌پرداخت، بخشی از موانع مالی شرکت‌های دانش‌بنیان برای ورود به فرایند تولید صنعتی را برطرف کرده است.