ممنوعیت واردات گاز طبیعی مایع روسیه به اتحادیه اروپا از ابتدای سال ۲۰۲۷، مسیر تجارت جهانی LNG را تغییر خواهد داد. با افزایش رقابت اروپا و آسیا برای تأمین گاز، میزان تقاضای زمستانی نقش تعیین‌کننده‌ای در قیمت‌ها و مقصد محموله‌ها خواهد داشت.
به گزارش «نفت ما»، بازار نقدی گاز طبیعی مایع (LNG) آسیا از ۱۶ نوامبر وارد چرخه معاملات محموله‌های تحویلی ژانویه می‌شود. منابع بازار در گفت‌وگو با پلتس، زیرمجموعه اس‌اندپی گلوبال انرژی، اعلام کردند ممنوعیت واردات LNG روسیه به اتحادیه اروپا از ابتدای سال ۲۰۲۷، الگوی عرضه در بازار آسیا را تغییر خواهد داد. با این حال، میزان تقاضای کشورهای آسیایی در نهایت مسیر جریان محموله‌های گاز را تعیین خواهد کرد.
اتحادیه اروپا اعلام کرده است که همچنان به اجرای برنامه ممنوعیت واردات گاز طبیعی و LNG روسیه پایبند است و قصد دارد این واردات را در طول سال ۲۰۲۷ به‌طور کامل متوقف کند.
بر اساس قانونی که در ابتدای سال جاری تصویب شد، واردات تمام محموله‌های LNG روسیه به اتحادیه اروپا از اول ژانویه ۲۰۲۷ ممنوع خواهد شد. با این حال، بسته تحریمی جدید اتحادیه اروپا علیه مسکو که در ماه ژوئیه به تصویب رسید، استثنایی را برای برخی شرکت‌های اروپایی در نظر گرفته است. بر این اساس، شرکت‌هایی که قراردادهای بلندمدت خرید LNG روسیه دارند، می‌توانند دست‌کم تا اواخر ژوئیه ۲۰۲۷ محموله‌های خود را به مقاصدی خارج از اتحادیه اروپا هدایت کنند.
یکی از سخنگویان کمیسیون اروپا در گفت‌وگو با پلتس تأکید کرد که بازگشت به همکاری با تأمین‌کننده‌ای غیرقابل اعتماد که در حال جنگ غیرقانونی علیه اوکراین است، یک اشتباه راهبردی خواهد بود.
این سخنگو افزود: «مقررات گازی برنامه ری‌پاور اتحادیه اروپا (REPowerEU) اجرایی شده و کشورهای عضو در حال اجرای آن هستند. سهم گاز وارداتی از روسیه، شامل گاز خط لوله و LNG، از ۴۵ درصد در سال ۲۰۲۲ به کمی بیش از ۱۰ درصد کاهش یافته است. همچنین مهلت نهایی واردات گاز روسیه از طریق خطوط لوله، تحت قراردادهای بلندمدت، سپتامبر ۲۰۲۷ تعیین شده است.»
اریک یپ، تحلیلگر ارشد بخش گاز در مؤسسه S&P Global Energy CERA، معتقد است تغییر مسیر صادرات LNG روسیه یکی از پیامدهای جنگ در اروپا است که مدت‌ها انتظار آن می‌رفت و سازوکارهای بازار نیز برای چنین تغییری آماده شده‌اند.
وی گفت: «این تحول مسائل مختلفی را به آزمون خواهد گذاشت؛ از جمله چارچوب تحریم‌های کنونی، توانایی ناوگان حمل LNG یامال برای یافتن راهکارهای لجستیکی، میزان ریسک‌پذیری خریداران آسیایی و قدرت نفوذ سیاسی روسیه برای صادرات منابع هیدروکربوری خود.»
افزایش رقابت اروپا و آسیا بر سر محموله‌های LNG
به گفته منابع فعال در بازار آسیا، ممنوعیت واردات LNG روسیه به اتحادیه اروپا یکی از عوامل اصلی تأثیرگذار بر بازار گاز طبیعی مایع آسیا پس از آغاز چرخه معاملات ژانویه خواهد بود.
یکی از منابع بازار آسیا اعلام کرد: «اگر اروپا برای جایگزینی LNG روسیه، خرید خود را از سایر تأمین‌کنندگان افزایش دهد، رقابت میان اروپا و آسیا برای جذب محموله‌هایی که امکان تغییر مقصد دارند، تشدید خواهد شد. این وضعیت می‌تواند با افزایش فشار بر عرضه و تقاضای بازار نقدی، قیمت LNG در آسیا را بالا ببرد.»
بر اساس داده‌های پلتس، فاصله قیمت شاخص LNG آسیا (JKM) با شاخص گاز اروپا (TTF) که در ۱۰ نوامبر به ۳۹ سنت به‌ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا رسیده بود، در ۱۲ نوامبر به ۵۱.۱ سنت افزایش یافت.
با وجود افزایش این فاصله قیمتی، انتقال محموله‌های اضافی LNG به بازار آسیا همچنان صرفه اقتصادی ندارد. معامله‌گران دلیل این وضعیت را تقاضای محدود در بازارهای ژاپن، کره جنوبی، تایوان و چین و تقاضای بالاتر اروپا عنوان کرده‌اند.
یکی از منابع مستقر در سنگاپور گفت: «در شرایط فعلی، انتقال محموله‌های LNG از غرب آفریقا و آمریکا به آسیا از نظر اقتصادی توجیهی ندارد. به همین دلیل، اروپا در زمستان امسال همچنان باید برای جذب محموله‌های اضافی بازار تلاش کند.»
پلتس در ارزیابی ۱۲ نوامبر خود اعلام کرد که با احتساب هزینه حمل کشتی‌های مجهز به موتورهای دوزمانه و هزینه‌های انتشار کربن، اختلاف سودآوری انتقال محموله‌های LNG از غرب آفریقا و سواحل خلیج مکزیک آمریکا به شمال آسیا از مسیر دماغه امید نیک، به‌ترتیب منفی ۰.۲ سنت و منفی ۸۸.۲ سنت به‌ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا بوده است.
این محاسبات نشان می‌دهد که در شرایط کنونی، ارسال محموله‌ها به بازار حوزه اقیانوس اطلس از نظر اقتصادی به‌صرفه‌تر است.
با این حال، یکی از منابع مستقر در حوزه اقیانوس اطلس معتقد است با ورود دوره قیمت‌گذاری شاخص JKM به معاملات ژانویه، احتمال افزایش فاصله قیمت گاز در آسیا و اروپا وجود دارد. در صورت وقوع موج سرما در شمال شرق آسیا و افزایش تقاضا، ممکن است انتقال محموله‌های اضافی LNG به این منطقه دوباره صرفه اقتصادی پیدا کند.
این منبع افزود: «ساختار قیمت‌ها در فاصله دسامبر تا ژانویه ممکن است تغییر کند، زیرا ژانویه اوج دوره تقاضاست.»
یکی دیگر از منابع بازار آسیا نیز اعلام کرد که اگر محموله‌های LNG روسیه که پیش‌تر برای اروپا در نظر گرفته شده بودند، به بازار کشورهای ثالث مانند چین منتقل شوند، تقاضای آسیا برای خرید LNG از سایر تأمین‌کنندگان تا حدودی کاهش خواهد یافت.
با این حال، این منبع تأکید کرد که انتقال محموله‌های LNG از مناطق قطبی روسیه به آسیا با محدودیت‌هایی در زمینه دسترسی به کشتی و مسیرهای کشتیرانی مواجه است. به همین دلیل، انتقال تمام حجم گازی که پیش‌تر به اروپا صادر می‌شد، در کوتاه‌مدت به بازار آسیا دشوار خواهد بود.
تغییر مسیر صادرات LNG پروژه یامال روسیه
اریک یپ، تحلیلگر مؤسسه S&P Global Energy CERA، معتقد است تأثیر اصلی ممنوعیت واردات LNG روسیه به اروپا در زمستان، بر جریان صادرات پروژه یامال متمرکز خواهد بود.
به گفته وی، محدودیت‌های تردد و تجارت در تنگه هرمز و دریای سرخ باعث شده است صادرات LNG پروژه یامال روسیه به اروپا در سطح بالایی باقی بماند.
وی افزود: «با این حال، انتظار می‌رود از اول ژانویه تغییر اساسی در این جریان تجاری ایجاد شود و بخش عمده محموله‌های پروژه یامال، با میانگین صادرات سالانه حدود ۲۰ میلیون تن LNG، به سمت بازار آسیا تغییر مسیر دهند.»
یپ توضیح داد: «این حجم قابل‌توجه باید بازارهای جایگزین پیدا کند و همین مسئله تغییر بزرگی در مسیرهای تجارت LNG ایجاد خواهد کرد. اروپا ناچار خواهد شد سهم بیشتری از محموله‌های دارای امکان تغییر مقصد را جذب کند و پروژه یامال نیز باید بازارهایی مانند چین را برای فروش محصولات خود پیدا کند.»
یکی از معامله‌گران مستقر در سنگاپور نیز پیش‌بینی کرد که محموله‌های LNG روسیه پس از ژانویه به سمت آسیا حرکت کنند. با این حال، محدودیت حمل‌ونقل از مسیر دریایی شمالی در فصل زمستان ممکن است حجم عرضه پروژه یامال به این منطقه را کاهش دهد.
یکی از منابع یک شرکت مستقر در چین نیز اعلام کرد: «محموله‌های LNG یامال در حال ورود به بازار چین هستند. چند شرکت چینی پیش‌تر محموله‌هایی از این پروژه را در بازار نقدی خریداری کرده‌اند و اکنون برای عرضه آنها به مشتریان پایین‌دستی با زمان تحویل اوایل سال آینده بازاریابی می‌کنند. ما نیز همچنان در حال مذاکره با این شرکت‌ها برای انعقاد یک قرارداد بلندمدت هستیم.»
تقاضای زمستانی، عامل تعیین‌کننده مسیر تجارت LNG
با وجود ممنوعیت واردات LNG روسیه به اتحادیه اروپا، منابع بازار آسیا معتقدند شرایط زمستان و میزان واقعی تقاضای گاز، مسیر نهایی تجارت محموله‌ها پس از ژانویه را تعیین خواهد کرد.
یکی از منابع بازار آسیا در این‌باره گفت: «برای ارزیابی دقیق پیامدهای این ممنوعیت باید مجموعه‌ای از عوامل، از جمله دمای هوا در اروپا و شمال شرق آسیا، سطح ذخایر گاز اروپا، وضعیت عرضه از خاورمیانه و آمریکای شمالی و میزان انتقال محموله‌های LNG روسیه به بازار کشورهای ثالث بررسی شود.»
بر اساس تازه‌ترین داده‌های مؤسسه زیرساخت گاز اروپا (Gas Infrastructure Europe)، میزان ذخایر گاز اتحادیه اروپا تا ۱۲ نوامبر معادل ۷۱.۲۵ درصد ظرفیت مخازن ذخیره‌سازی این منطقه بوده است.
سخنگوی کمیسیون اروپا در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر ممنوعیت واردات LNG روسیه بر نیاز گازی اروپا در زمستان اعلام کرد: «امنیت عرضه انرژی در اتحادیه اروپا همچنان باثبات است. نگرانی اصلی ما در شرایط کنونی، قیمت‌های بسیار بالای انرژی به دلیل تحولات ژئوپلیتیکی است.»
وی افزود: «ما شرایط بازار را با دقت رصد می‌کنیم و اطمینان داریم که برای مدیریت وضعیت پیش‌رو در موقعیت مناسبی قرار داریم.»
این سخنگو ادامه داد: «تقاضای گاز در اروپا نسبت به پنج سال گذشته کاهش یافته و انعطاف‌پذیری بیشتری برای واردات ایجاد شده است. زیرساخت‌های انرژی ما نیز از توان کافی برای افزایش واردات LNG و تأمین تقاضای زمستانی برخوردار هستند.»
وی همچنین اعلام کرد که اتحادیه اروپا برای افزایش آمادگی در برابر بحران‌های احتمالی آینده، بازنگری در چارچوب امنیت انرژی خود را آغاز کرده است. این بازنگری بخش‌های نفت، گاز و برق را در بر می‌گیرد و بر اساس تجربه بحران‌های گذشته و کنونی انجام می‌شود. انتظار می‌رود پیشنهادهای مربوط به این اصلاحات در ماه دسامبر تصویب شوند.
تأثیر پدیده ال‌نینو بر تقاضای گاز آسیا
سازمان هواشناسی ژاپن در تازه‌ترین گزارش پایش و پیش‌بینی خود که ۱۰ نوامبر منتشر شد، اعلام کرد پدیده ال‌نینو با احتمال ۱۰۰ درصد در نیمه نخست زمستان به اوج خود خواهد رسید و تا بهار ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
فعالان بازار انرژی، ال‌نینو را یکی از عوامل تأثیرگذار بر روند قیمت و تقاضای گاز در زمستان امسال می‌دانند، زیرا این پدیده معمولاً موجب افزایش دما نسبت به میانگین فصلی در ژاپن و سایر مناطق آسیا می‌شود.
افزایش دمای زمستانی می‌تواند نیاز به مصرف گاز برای گرمایش را کاهش دهد و از این طریق بر میزان تقاضای LNG و مسیر جریان محموله‌ها در بازار آسیا تأثیر بگذارد.