نفت در بازار جهانی فقط یک قیمت ندارد. دو قیمت مهم آن، نقدی و آتی است که معمولاً اختلاف محدودی با یکدیگر دارند، اما در شرایط خاص این فاصله می‌تواند به چندین دلار در هر بشکه برسد.
به گزارش میز نفت ، قیمت نقدی مربوط به نفتی است که خریدوفروش می‌شود و قرار است در آینده نزدیک تحویل خریدار شود. در مقابل، قیمت آتی مربوط به قراردادهایی است که امروز معامله می‌شوند، اما موعد تحویل یا تسویه آن‌ها در آینده است.
بسیاری از فعالان بازار آتی نیز اصلاً قصد خرید یا تحویل نفت ندارند و تنها از تغییرات قیمت این قراردادها سود می‌برند یا برای کاهش ریسک معاملات خود از آن‌ها استفاده می‌کنند.
اختلاف قیمت نقدی و آتی چقدر است؟
در شرایط معمول، اختلاف قیمت نقدی برنت با قرارداد آتی نزدیک‌سررسید اغلب محدود است و ممکن است از چند سنت تا حدود یک یا دو دلار در هر بشکه تغییر کند. بااین‌حال، این فاصله قاعده ثابتی ندارد و در دوره‌های بحران می‌تواند بسیار بیشتر شود.
گاهی قیمت آتی از قیمت نقدی بالاتر است. این وضعیت که «کانتانگو» نام دارد، معمولاً با فراوانی عرضه، افزایش ذخایر نفتی و هزینه‌های نگهداری نفت ارتباط دارد.
در مقابل، زمانی که قیمت نقدی از قیمت آتی بالاتر می‌رود، بازار وارد وضعیت «بکواردیشن» می‌شود. این شرایط اغلب نشان می‌دهد تقاضا برای تحویل نزدیک نفت زیاد شده یا عرضه در کوتاه‌مدت با محدودیت روبه‌رو است.
به بیان ساده، وقتی نفت برای تحویل نزدیک گران‌تر است، احتمالاً خریداران برای دستیابی سریع‌تر به نفت حاضرند پول بیشتری بپردازند. اما وقتی قراردادهای آینده گران‌تر هستند، ممکن است نفت کافی در بازار وجود داشته باشد و هزینه نگهداری آن نیز بر قیمت آینده اثر گذاشته باشد.
کدام قیمت ملاک بازار جهانی است؟
قیمتی که معمولاً در اخبار روزانه نفت منتشر می‌شود، قیمت قرارداد آتی برنت با نزدیک‌ترین سررسید است. رسانه‌هایی مانند رویترز و بلومبرگ نیز عموماً از همین قیمت برای گزارش افزایش یا کاهش روزانه نفت استفاده می‌کنند.
اما در خریدوفروش واقعی محموله‌های نفتی، قیمت‌های نقدی و شاخص‌های معاملات فیزیکی اهمیت بیشتری دارند. شرکت‌های نفتی و پالایشگاه‌ها قیمت محموله‌های خود را بر اساس این شاخص‌ها و شرایط قرارداد تعیین می‌کنند.
اختلاف این دو قیمت نیز برای تحلیلگران اهمیت زیادی دارد؛ زیرا می‌تواند نشانه‌ای از کمبود نفت، فراوانی عرضه یا تغییر انتظارات بازار باشد.
در نهایت، قیمت آتی معیار رایج برای دنبال‌کردن نوسانات روزانه نفت است و قیمت نقدی بیشتر وضعیت معاملات فیزیکی را نشان می‌دهد. بررسی هر دو قیمت کمک می‌کند شرایط واقعی بازار جهانی نفت بهتر شناخته شود.